Sluit
Menu
Hoezo kwetsbaar?

Verhaal

Hoezo kwetsbaar?

My fellow people
Een privilege van gehandicapt zijn is dat het je veel vrienden en medeburgers met een handicap oplevert. In evenveel varianten als er mensen zijn.
Mensen die weten van de kwetsbaarheid van het bestaan, omdat ze die ontmoet hebben en er elke dag mee leven.
Wij vinden elkaar vaak in ziekenhuizen, revalidatie-centra, fysiotherapie-praktijken, wachtkamers en netwerken als de Werkgroep Toegankelijk Groningen. En natuurlijk gewoon op straat, bij de Albert Heijn, de Jumbo en de Hema.
Naast algemene ontmoetingsplaatsen deel je een stukje zorg-samenleving waar buitenstaanders niet dagelijks vertoeven. Wij wel!
En dus hoort het er gewoon bij. Net als begraafplaatsen en crematoria.
Van leven ga je dood, weten wij. Met een handicap of een chronische sloopziekte wat sneller dan gemiddeld. Daar is niks dramatisch aan.
Het betekent wel dat je rekening moet houden met een flexibele personeelsbezetting bij (vrijwilligers) projecten, werkgroepen en activiteiten. Je moet leren om slim gebruik te maken van ieders bijzondere capaciteiten, kwaliteiten en omstandigheden.
Werk laten sturen door de dynamische realiteit van het leven zelf en inschatten wat je met elkaar als groep voor elkaar krijgt. Een groep is meer dan de som van individuen.
‘Samen gaat het beter!’
Die ervaring hebben we scherp, omdat we allemaal weten dat we beperkingen en risicofactoren meebrengen. Voor andere mensen gaat dezelfde vlieger ook op, maar wij zijn er al hardhandig mee geconfronteerd en de rest slaapt nog en droomt van een succes-carrière en een kreukelloos bestaan.
‘Rustig laten slapen’, denk ik meestal. Sommige mensen worden knap humeurig als je ze stoort in hun illusies.

Hoezo kwetsbaar?
Maar! Er is één groot maar.
Het feit dat wij met open ogen leven in een samenleving die ervoor kiest om hardnekkig in voorspoed, zekerheid en maakbaarheid te geloven, geeft onze medeburgers niet het recht om ons te onpas af te schrijven als ‘kwetsbare groepen’.
En nu noem ik alleen maar de keurige variant van de mensafbrekende diskwalificaties die je dagelijks naar je hoofd krijgt. Wat te denken van beperkt, gestoord, chronisch ziek, invalide en geestelijk niet in orde?
Weten van de kwetsbaarheid van het bestaan en daar anderen mee confronteren door zichtbaar en hoorbaar mee te doen aan het collectief, heeft met kwetsbaar–zijn niets te maken.
Kwetsbaar zijn we allemaal als nietige cel-constructies op een aardbolletje in het grote universum. Daar bewust van zijn, betekent dat je je leven intenser gaat benutten. Je hebt immers iets te verliezen en geen tijd om daar lang bij stil te staan. Weinig energie vraagt om efficiënt leven. Functiebeperkingen maken creatief en vindingrijk in eigen lijf en leven en in handige combi’s met andere mensen.
Ik noem maar eens wat.
Je moet sterk zijn om te overleven in een samenleving die niet op je ingericht is.
Mensen met een ‘handicap’* zijn niet ‘per definitie’ meer of minder kwetsbaar dan anderen.
Je kunt juist weerbaar worden door verworven veerkracht en aanpassingsvermogen. Je laat je niet zo gauw intimideren door de kleine ‘hobbelingen overdwars’ zoals griepjes, sportblessures en lichte depri’s.
Ik meld mij bijvoorbeeld nooit ziek op mijn werk.
Waarom? Ik ben al ‘chronisch ziek’ en ‘erkend arbeidsongeschikt’, dus daar heb ik mijn leven omheen gearrangeerd. Het mobiele kantoor verhuist met mij mee langs wachtkamers en ziekenhuisbedden.
Met hulp van voldoende taakdifferentiatie blijkt een flexibele baan uiterst houdbaar in een leven dat topsport maakt van ‘schaatsen op glad ijs’.
Dat ben ik. Zo leef ik.
Een ander investeert energie anders en levert zo zijn bijdrage aan de gemeenschap.
Er is geen standaard voor ‘bruikbaar burgerschap’.

Geen categorie
En ‘kwetsbaar’ is geen categorie.
Het voordeel van gehandicapt zijn is dat het je veel vrienden met een andere handicap oplevert. Zo leer je vanzelf dat mensen niet in categorieën thuishoren, zeker niet als ze afwijken van de standaard-Nederlander.
Ik ben ineens verschrikkelijk benieuwd wie dat is en wie zich zo voelt: ‘normaal’.
Zou hij of zij wel bestaan in de leefwereld van mensen?
Misschien is ‘diversiteit’ toch een beter uitgangspunt.
Diversiteit geeft iedereen meer speelruimte dan de waardeoordelen waar we mensen nu (met de beste bedoelingen) mee afschrijven.
Dus: weg met het ‘kwetsbare groepen gedoe’!
Deze vorm van discriminatie doet waardevolle mede-burgers tekort en is bovendien contraproductief.
Kwetsbaar en zelfredzaam gaan onmogelijk samen in de praktijk en in beleid dat kiest zich daarop te baseren. Zoveel tegenstrijdigheid kan niemand behappen.
Ik houd het trouwens liever op samenredzaamheid, gedeelde verantwoordelijkheid en wederkerige afhankelijkheid.
Of pretendeert iemand uit de categorie ‘normale burgers’ in z’n eentje te kunnen overleven?
Leer van ons ‘ervaringsdeskundigen in pech onderweg’ dat het geen succesnummer is. Praktisch niet uitvoerbaar en je wordt er op termijn eenzaam en ongelukkig van.
Hulp vragen is een belangrijke bijdrage aan ons sociale leefklimaat.

* De volle bandbreedte van ‘afstand tot de mainstream maatschappij’: zeer slecht horend of ziend,  doof, blind, mobiliteitsproblemen, een verstandelijke beperking, een psychische handicap en combinaties daarvan.

Correspondent Marlieke de Jonge

Marlieke is wat je noemt een overlever. Ze beschouwt dagelijkse dingen op haar eigen manier en schrijft hierover. Ze geeft lezers hiermee een kijkje in haar hoofd. Leer Marlieke kennen en je leert een deel van Groningen kennen. Ze is stafmedewerker Empowerment bij Lentis, zit in de werkgroep Toegankelijk Groningen en bovenal trots burger van Groningen.